Το BIOARCH διαβάζει τον οικισμό των Λαγκαδίων όχι ως στατικό σύνολο κτισμάτων αλλά ως ζωντανό σύστημα, του οποίου η μορφή έχει συνεξελιχθεί με το φυσικό περιβάλλον για αιώνες. Το δίκτυο των μονοπατιών — ξερολιθικά αναλήμματα, λιθόστρωτα καλντερίμια, πετρόκτιστες γέφυρες, περάσματα ανάμεσα σε μύλους, κρήνες και καλλιέργειες — είναι το εργαλείο με το οποίο διαβάζουμε αυτή τη σχέση.
Στόχος μας είναι να τεκμηριώσουμε τα πολιτισμικά και φυσικά στοιχεία που διαρθρώνονται γύρω από το δίκτυο, να αναλύσουμε την ιστορική του δυναμική και να αναδείξουμε τα μονοπάτια ως εργαλείο προστασίας του τοπίου και ενίσχυσης της τοπικής ταυτότητας — με μια μεθοδολογία αξιοποιήσιμη και από άλλους ορεινούς οικισμούς της χώρας.
Λαγκάδια Γορτυνίας — Γειτονιά Αγίων Αποστόλων
Πεδίο έρευνας ολόκληρος ο ιστορικός οικισμός των Λαγκαδίων, κοιτίδα της λαγκαδινής πετρομαστορικής παράδοσης· εστίαση σε μία αντιπροσωπευτική γειτονιά — των Αγίων Αποστόλων — όπου η αλληλεξάρτηση φυσικού και κτισμένου περιβάλλοντος είναι ιδιαίτερα διακριτή.
Σύμπραξη φορέων
Το πρόγραμμα συγκροτείται από έναν δικαιούχο, έναν συνδικαιούχο, δύο πανεπιστημιακά ιδρύματα μέσω ΔΕΠ και έναν πυρήνα εξειδικευμένων ανεξάρτητων επιστημόνων από έξι γνωστικά πεδία.
Ενότητες Εργασίας
Η μεθοδολογία αναπτύσσεται σε τρεις ενότητες που οργανώνουν τη ροή από την τεκμηρίωση στην αξιολόγηση και, τελικά, στη σύνταξη ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Διαχείρισης.
- 1α. Τεκμηρίωση & συλλογή δεδομένων — οικολογικά, χλωριδικά, πανιδικά, γεωλογικά και γεωμορφολογικά στοιχεία.
- 1β. Ανάλυση δεδομένων ερευνών πεδίου — συστηματική επεξεργασία και διασταύρωση ευρημάτων.
- 1γ. Συνολική οικολογική & γεωλογική αξιολόγηση — σύνθεση της εικόνας του φυσικού περιβάλλοντος.
- Συμπληρωματικά — αφηγήσεις περιηγητών 19ου–20ού αι., ανασύσταση κάλυψης γης το 1945, στατιστικά απογραφών.
- 2α. Ιστορική ανάλυση — μελέτη συγκρότησης του χώρου και των κοινωνικο-οικονομικών συντελεστών.
- 2β. Φωτογραφική, γεωμετρική & αρχιτεκτονική τεκμηρίωση — αποτυπώσεις με SLAM, LiDAR και φωτογραμμετρία.
- 2γ. Αρχιτεκτονική, οικιστική & τοπιακή αποτύπωση — αξιολόγηση της συνολικής εικόνας του δομημένου περιβάλλοντος.
- 3α. Προτάσεις αποκατάστασης — ενσωμάτωση μονοπατιών στον σύγχρονο οικιστικό ιστό.
- 3β. Σύνταξη Σχεδίου Διαχείρισης — στρατηγική προστασίας τοπίου και ενίσχυσης τοπικής ταυτότητας.
- 3γ. Διάχυση — Συνέδριο/Ημερίδα, Οδηγός Καλών Πρακτικών, ψηφιακός χάρτης.
Παραδοτέα
Από τις επιστημονικές αναλύσεις και τις σχεδιαστικές μελέτες ως την ψηφιακή υποδομή, τις επιτόπιες κατασκευές και τη δράση διάχυσης — ένα ολοκληρωμένο σύνολο τεκμηρίων που μένει ανοιχτό στην κοινότητα.
- Δειγματοληψίες & ανάλυση πανίδας σπονδυλοζώων και ασπονδύλων
- Καταγραφές χλωρίδας & ερωτηματολόγια
- Γεωλογική & γεωμορφολογική αποτύπωση πεδίου
- Έκθεση ιστορικής τεκμηρίωσης συγκρότησης του χώρου
- Ανασύσταση κάλυψης γης 1945 & σύγκριση με σήμερα
- Πολεοδομική, αρχιτεκτονική & τοπιακή ανάλυση
- Σχέδιο Γενικής Οργάνωσης οικισμού σε κλίμακες 1:5000 – 1:1000
- Αρχιτεκτονική μελέτη γειτονιάς Αγίων Αποστόλων
- Μελέτη ανάδειξης δικτύου τοπικών & υπερτοπικών μονοπατιών
- Σχέδιο Διαχείρισης Συνεξέλιξης & Συνύπαρξης
- Σχέδιο Αειφόρου Ανάπτυξης
- 2D & 3D αποτύπωση με SLAM, LiDAR & Φωτογραμμετρία (κλίμακα 1:1000 – 1:500)
- Ψηφιακός χάρτης των δύο βασικών μονοπατιών σε μορφότυπο GPX
- Ανοιχτή ψηφιακή υποδομή για επισκέπτες, κατοίκους, Δήμο και φορείς
- Σημειακές κατασκευές λιθόκτιστων τμημάτων καλντεριμιών
- Πλευρικές ξερολιθιές
- Σήμανση όδευσης τοπικών & υπερτοπικών μονοπατιών
- Οδηγός Καλών Πρακτικών
- Συνέδριο / Ημερίδα
Χρονοδιάγραμμα
Στρατηγική αξία για το Σωματείο
Ερευνητική δράση
Η μεγαλύτερη ερευνητική δράση που έχει αναλάβει το Σωματείο — μετάβαση από εκπαιδευτικές δράσεις σε χρηματοδοτούμενη επιστημονική έρευνα.
Γνωστική βάση
Ενισχύει με τεκμηρίωση τις Γιορτές της Πέτρας και τη σχεδιαζόμενη Εθνική Σχολή — επιστημονικό υπόβαθρο για το διδακτικό υλικό.
Ψηφιακή υποδομή
Ανοιχτός ψηφιακός χάρτης (GPX) & τρισδιάστατες αποτυπώσεις, προσβάσιμες σε κοινό, Δήμο και ερευνητές.
Θεσμική νομιμοποίηση
Συνεργασία με 3 πανεπιστήμια + ΕΛΚΕ σε εγκεκριμένο εθνικό χρηματοδοτικό πλαίσιο — βάση για επόμενες συμπράξεις.
Η έρευνα δεν μένει στο χαρτί. Η αποκατάσταση του δικτύου μονοπατιών ξεκίνησε ήδη στο 7ο Θερινό Εργαστήριο (2025), όπου υλοποιήθηκαν 50 μέτρα λιθόκτιστου καλντεριμιού. Στο 8ο Εργαστήριο (καλοκαίρι 2026) προχωρά το δεύτερο βασικό τμήμα — μια πρακτική μετάφραση της τεκμηρίωσης σε χέρια πάνω στην πέτρα.
Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης
Το έργο εντάσσεται στο πρόγραμμα «Φυσικό Περιβάλλον & Κλιματική Ανθεκτικότητα 2025» του Πράσινου Ταμείου και ευθυγραμμίζεται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) των Ηνωμένων Εθνών — Ατζέντα 2030.